Σε όλως πρόφατη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, όπου ο εκκαλών αιτούνταν την αναγνώριση της υποχρέωσης της ασφαλιστικής εταιρίας να καταβάλει το υπόλοιπο της δανειακής του σύμβασης στην τράπεζα, λόγω επέλευσης του ασφαλιστικού κινδύνου (μόνιμη ολική ανικανότητα εργασίας), κρίθηκαν τα εξής. Καταρχάς ότι, η ασφάλιση ξένου συμφέροντος, είναι γνήσια σύμβαση υπέρ τρίτου, όπου ο αντισυμβληθείς δικαιούται απλώς να απαιτήσει από τον ασφαλιστή να καταβάλει το ασφάλισμα στον τρίτο – ασφαλισμένο. Περαιτέρω, ότι το άρθρο 72 ΚΠολΔ ρυθμίζει αυτοτελώς την πλαγιαστική αγωγή, κύριο χαρακτηριστικό γνώρισμα της οποίας είναι ότι δι’ αυτής διασφαλίζεται εμμέσως η απαίτηση του ασκούντος αυτήν δανειστή, δια της προασπίσεως της περιουσίας του οφειλέτη. Τέλος, ότι η πλαγιαστική αγωγή προυποθέτει ο αδρανών να είναι οφειλέτης του ασκούντος αυτήν, ωστόσο κατά τη νομολογία είναι δυνατή η άσκησή της και όταν ο αδρανών είναι δανειστής του ενάγοντος και υπάρχει έννομο συμφέρον του τελευταίου (οιονεί πλαγιαστική αγωγή). Βάσει αυτών, η εναγόμενη ασφαλιστική εταιρία όφειλε να καταβάλει στη δανείστρια τράπεζα το ασφάλισμα, καμία δε σημασία δεν είχε, η μονιμότητα της αναπηρίας του ενάγοντος, εφόσον αυτή βάσει του ασφαλιστηρίου συμβολαίου, αρκούσε να έχει διάρκεια τουλάχιστον 6 μηνών – που αποδείχθηκε ότι είχε. Άλλωστε η αναγνώριση του ποσοστού αναπηρίας 67% συνιστά απόδειξη ανικανότητας για εργασία, για το λόγο αυτό η πολιτεία χορηγεί σύνταξη σε όσους έχουν το σχετικό ποσοστά αναπηρίας, εφόσον αυτοί αδυνατούν να εργαστούν. Κάνοντας δεκτή την έφεση, αναγνωρίζει την υποχρέωση της ασφαλιστικής εταιρίας να καταβάλει στη δανείστρια τράπεζα το επίδικο ποσό του ασφαλίσματος και την καταδικάζει στη δικαστική δαπάνη.
Ισχυρός κλονισμός της έγγαμης συμβίωσης
Με πρόσφατη απόφασή του το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών δέχθηκε, σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς που προέβαλε ο εναγόμενος, ότι μεσολάβησε η σύναψη εξωσυζυγικής σχέσης, η οποία συνιστά παραβίαση της υποχρέωσης συζυγικής πίστης. Επιπλέον ότι η περιφρονητική, υποτιμητική και εν γένει προσβλητική της προσωπικότητας συμπεριφορά του εναντίον της ενάγουσας, η οποία ευλόγως προκάλεσε εντάσεις στις σχέσεις τους, ήταν αφενός αντίθετη από την απορρέουσα από τον ιερό θεσμό του γάμου και αφετέρου κλόνισε τις μεταξύ τους σχέσεις από λόγο που αφορά αποκλειστικά το πρόσωπο του. Απαγγέλει εν τέλει τη λύση του γάμου λόγω ισχυρού κλονισμού που αφορά το πρόσωπο του εναγομένου, συμψηφίζοντας δικαστικά έξοδα λόγω της ιδιότητάς τους.
Η νομοθετική αλλαγή του άρθρου 336 ΠΚ για τον ορισμό του βιασμού
Η πρόταση τον Ιούλιο του 2019 περί νομοθετικής αλλαγής του άρθρου 336 ΠΚ, από έναν ορισμό που περιλάμβανε την άσκηση σωματικής βίας ή την απειλή σπουδαίου και άμεσου κίνδυνου, σε έναν ορισμό με τον οποίο θα περιοριζόταν σοβαρά η έννοια της απειλής, καθώς απειλή πλέον θα θεωρείτο μόνο ο σπουδαίος και άμεσος κίνδυνος για τη ζωή ή τη σωματική ακεραιότητα, εξαιρούσε περιπτώσεις απειλής, πολλές εκ των οποίων αντιστοιχούν σε σύγχρονες μορφές τέλεσης του αδικήματος, όπως η απειλή δημοσιοποίησης ερωτικών ή άλλου είδους βίντεο στο διαδίκτυο, οι οποίες ήδη σπανιότατα γίνονταν δεκτές από τα δικαστήρια, ή η απειλή απόλυσης από τον εργοδότη ή οικονομικού αποκλεισμού από το σύζυγο (να σημειωθεί ότι ο βιασμός εντός γάμου τιμωρείται από το 2006), καθώς και περιπτώσεις όπου το θύμα απλά πάγωσε – περιπτώσεις που βάσει ερευνών αποτελούν την τεράστια πλειοψηφία των περιπτώσεων.
Ο τρόπος που ο θύτης μπορεί να επιβληθεί πάνω στο θύμα, μπορεί να περιλαμβάνει ένα σύνολο πιέσεων και απειλών, πέραν της σωματικής βίας, που είναι αδύνατο να καταγραφούν περιπτωσιολογικά και δε θα ήταν και ορθό από πλευράς ποινικού δικαίου. Η ορθή απάντηση μπορεί να είναι μόνο ο ορισμός του βιασμού με βάση την ύπαρξη ή μη συναίνεσης, η οποία σε κάθε περίπτωση πρέπει να αξιολογείται λαμβάνοντας υπόψη όλες τις πιθανές συμπεριφορικές αντιδράσεις στη σεξουαλική βία, ιδίως το πάγωμα του θύματος – αντίδραση της ακινησίας που έχει αναπτυχθεί κυρίως ως έσχατη στρατηγική επιβίωσης και είναι συνηθέστερη από την αντίσταση ή τη φυγή. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει νομολογήσει άλλωστε ότι εντάσσεται στις θετικές υποχρεώσεις των Κρατών Μελών η ποινικοποίηση και αποτελεσματική δίωξη οποιασδήποτε μη συναινετικής σεξουαλικής πράξης, συμπεριλαμβανομένης εκείνης όπου υπάρχει απουσία σωματικής αντίστασης από το θύμα.
Η ανυπαρξία ενός τέτοιου ορισμού καθιστούσε ακόμα πιο δύσκολη τη θέση των θυμάτων, τα οποία, παρά την ενσωμάτωση της Οδηγίας για τα θύματα ήδη από το 2017, ήδη από την προδικασία δεν έχουν καμία συνδρομή – καταθέτουν χωρίς νομική βοήθεια, χωρίς ψυχολογική υποστήριξη, χωρίς ύπαρξη διερμηνείας, χωρίς επαρκείς ιατροδικαστικές υπηρεσίες. Στη συνέχεια καταθέτουν ενώπιον του δράστη – ενώ υπάρχει σχετική νομολογία του ΕΔΔΑ για κατάθεση σε σεξουαλικά αδικήματα χωρίς την παρουσία του κατηγορούμενου, όπως η χρήση οπτικοακουστικών μέσων και/ ή παρουσία του συνηγόρου του – με προφανή συναισθηματική δυσκολία και δευτερογενώς θυματοποιούμενα. Ήταν αναγκαία επομένως και τροποποίηση του άρθρου 226Β του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, ώστε να υπάρχει αυτή η δυνατότητα ανεξάρτητα από την ηλικία των θυμάτων, έχοντας εξασφαλίσει με τα κατάλληλα μέσα και τα δικαιώματα του κατηγορούμενου.
Ως απόρροια της έλλειψης ενός ορισμού επί τη βάση της συναίνεσης αλλά και της παραβίασης των δικαιωμάτων των θυμάτων ήδη από την προδικασία, οι αθωωτικές αποφάσεις – συχνά υποστηριζόμενες και από τμήματα της ποινικής θεωρίας – βασίζονταν στην έλλειψη αντίστασης, στο ανέφικτο ή μη αυτής, στη σοβαρότητα της απειλής, ενώ ακόμα και η ακινησία του θύματος σε συνάρτηση με το απλανές βλέμμα του, έχει κριθεί ως συναίνεση. Η ενσωμάτωση της έννοιας της συναίνεσης υπήρξε πολύ σοβαρό βήμα, ωστόσο χρειάζεται η σφυρηλάτηση της έννοιας από τα δικαστήρια και η διαμόρφωσή της νομολογιακά, ενώ θα έπρεπε να ενσωματωθούν οι σχετικοί ορισμοί της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης και το Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.
Παρεμβάσεις στα εξής links: efsyn.gr
Τελεσίδικη καταδίκη για παραβίαση υποχρέωσης για διατροφή τέκνων
Σε μία ενδιαφέρουσα απόφασή του, το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Πειραιά, καταδίκασε σε δεύτερο βαθμό τον κατηγορούμενο για παραβίαση της υποχρέωσης διατροφής των τέκνων του, η οποία είχε οριστεί με δικαστική απόφαση. Το δικαστήριο οδηγήθηκε και στο δεύτερο βαθμό σε καταδικαστική κρίση, παρά την εξόφληση των οφειλόμενων ποσών διατροφής του επίμαχου διαστήματος μέσω αναγκαστικών κατασχέσεων στις οποίες προέβαινε η μητέρα. Βαρύτητα στην απόφαση είχε ο δόλος του κατηγορούμενου, ο οποίος προέβαινε σε επανειλημμένη παραβίαση της απόφασης, και οι στερήσεις στις οποίες υποβάλλονταν τα τέκνα, καθώς επί σειρά μηνών δε λάμβαναν την ορισθείσα διατροφή.
Διαφορές από αυτοκίνητα
Στη με αριθμό 262/2018 απόφασή του, ο Άρειος Πάγος, κρίνοντας επί αναίρεσης οδηγού που προκάλεσε θανατηφόρο ατύχημα οδηγώντας υπό την επήρεια τοξικών ουσιών, έκρινε ότι ‘μόνη η τήρηση των ελαχίστων υποχρεώσεων που επιβάλλει ο ΚΟΚ, στους οδηγούς των οχημάτων κατά την οδήγησή τους, δεν αίρει την υποχρέωσή τους να συμπεριφέρονται και πέραν των ορίων τούτων, όταν οι περιστάσεις το επιβάλλουν για την αποτροπή ζημιογόνου γεγονότος ή τη μείωση των επιζήμιων συνεπειών (ΑΠ 1500/2002, ΑΠ 1070/2001)’. Περαιτέρω έκρινε ότι οι διατάξεις που προσδιορίζουν την τηρούμενη διαδικασία για να διαπιστωθεί αν ο δράστης τελούσε υπό την επίδραση τοξικών ουσιών, αφορούν την ποινική ευθύνη του οδηγού και δεν είναι θεμελιωτικές της σχετικής αστικής αγωγής – επομένως η απόδειξη ότι ο οδηγός του ζημιογόνου αυτοκινήτου τελούσε κατά το ατύχημα υπό την επίδραση τοξικών ουσιών μπορεί να προκύψει και από άλλα αποδεικτικά μέσα, όπως ο τρόπος ομιλίας, οσμή οινοπνεύματος, βάδιση κ.α. Απορρίπτει αναίρεση
Οικογενειακές διαφορές – εξώδικος συμβιβασμός
Με την υπ’ αρ. 277/2019 απόφασή του, το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών (ασφαλιστικά μέτρα), κρίνοντας επί αιτήσεως μετοίκησης λόγω άσκησης ενδοοικογενειακής βίας και διατροφής ενηλίκων τέκνων, δέχθηκε ότι εφόσον ο καθού στα πλαίσια ιδιωτικού συμφωνητικού, αποδέχθηκε την αίτηση ως προς τη μετοίκησή του, τη ρύθμιση της οικογενειακής στέγης και τη χρήση του οικιακού εξοπλισμού αυτής, αυτή η αποδοχή οδηγεί αναγκαίως και στην ουσιαστική παραδοχή ως προς τα επίδικα ζητήματα. Επιπλέον διέκρινε την έννοια του συμβιβασμού από άλλες έννοιες όπως η δωρεά και η άφεση χρέους, ανάλογα με την ύπαρξη ή μη φιλονικίας, αβεβαιότητας ή αμοιβαίων υποχωρήσεων. Επαναλαμβάνει δε, όπως σειρά δικαστικών αποφάσεων, ότι απαγορεύεται εκ του νόμου ο συμψηφισμός κατά της απαίτησης από διατροφή ακόμα και αν η προς συμψηφισμό προτεινόμενη απαίτηση απορρέει και αυτή από καταβληθέντα προηγουμένως αχρεωστήτως ποσά διατροφής (Μον Εφ Πειρ 8/2018, Μον Πρωτ. Θεσ. 28355/2012).
Μισθώσεις- αποζημίωση για άυλη εμπορική αξία
Ο Άρειος Πάγος (πολιτικό τμήμα), με την υπ’ αριθμόν 364/2018 απόφασή του, έκρινε, κατά τα ενδιαφέροντα σημεία της, ότι ‘Από τη διάταξη 662 του ΚΠολΔ, η οποία εφαρμόζεται και επί εμπορικών μισθώσεων, συνάγεται ότι η αγωγή, με την οποία επιδιώκεται η απόδοση της χρήσης του μίσθιου, επέχει θέση καταγγελίας της μισθώσεως… Κατά το άρθρο 5 παρ. 1 του π.δ. 34/1995, η νόμιμη διάρκεια των μισθώσεων, που υπάγονται σε αυτό, είναι δωδεκαετής… η ως άνω ρύθμιση καταλαμβάνει και τις υφιστάμενες μισθώσεις, δηλαδή αυτές που έχουν καταρτιστεί, πριν από την ισχύ του νόμου (28-9-1999) και δεν έχουν συμπληρώσει συνολικό χρόνο δώδεκα ετών. Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 60 και 61 του ως άνω ΠΔ/τος, προκύπτει α) ότι, σε περίπτωση που η εμπορική μίσθωση λήξει με τη συμπλήρωση δωδεκαετίας, ο εκμισθωτής οφείλει να καταβάλει στον μισθωτή, ως αποζημίωση για την άυλη εμπορική αξία του μισθίου, ποσό ίσο με το καταβαλλόμενο κατά το χρόνο της λήξεως μίσθωμα είκοσι τεσσάρων μηνών και β) ότι η αποζημίωση αυτή δεν οφείλεται, πλην άλλων, και όταν, ο μισθωτής αποχωρήσει οικειοθελώς από το μίσθιο, καθώς και όταν μετά τη λήξη της μισθώσεως λόγω συμπληρώσεως δωδεκαετίας, παρέλθει χρονικό διάστημα τεσσάρων ετών, χωρίς η σχετική περί αποδόσεως του μισθίου αγωγή να έχει ασκηθεί εντός εννέα μηνών από τη λήξη της μισθώσεως, έστω και αν η διάρκειά της έχει συμφωνηθεί για διάστημα μεγαλύτερο των δώδεκα ετών… Στην περίπτωση αυτή η μίσθωση θεωρείται ότι έχει παραταθεί για μια τετραετία, μετά τη λήξη της οποίας ο εκμισθωτής μπορεί να ζητήσει με αγωγή την απόδοση του μισθίου, χωρίς να υποχρεούται στην πληρωμή αποζημιώσεως για άυλη εμπορική αξία. Έτσι, αν ο μισθωτής παραμείνει στη χρήση του μισθίου επί χρόνο μείζονα των δέκα έξι ετών (12+4) δεν δικαιούται να λάβει αποζημίωση για άυλη εμπορική αξία…’ Επιπλέον, ‘ο αρνητικός ισχυρισμός περί ανυπαρξίας καταγγελίας και συνακόλουθα μη θεμελίωσης νόμιμης αξίωσης της ήδη αναιρεσίβλητης – μισθώτριας στις διατάξεις των άρθρων 60 και 61 παρ. δ’ του ΠΔ 34/1995 δεν εμπίπτει στην απαγόρευση του άρθρου 527 ΚΠολΔ περί βραδείας προβολής νέων ισχυρισμών, δηλαδή αυτοτελών ισχυρισμών που τείνουν στη θεμελίωση ή κατάλυση δικαιώματος, διότι συνιστούσε αιτιολογημένη άρνηση της αγωγής και όχι ένσταση και συνεπώς το Εφετείο όφειλε να τον ερευνήσει’.
Παράβολο για ανανέωση άδειας διαμονής
Με τη με αριθμό 43965/18/27-12-2018 (ΦΕΚ Β’ 6051/31-12-2018) υπουργική απόφαση, η οποία έλαβε υπόψη ότι στην κατωτέρω ρύθμιση υπάγονται μεταξύ άλλων και όσοι δικαιούνται σύνταξη από Ελληνικό Φορέα Κύριας Ασφάλισης, για τους οποίους αποτελούσε δυσανάλογο βάρος το ύψος του παραβόλου, καθώς και ότι αφορά και άδειες διαμονής που απορρέουν από το δικαίωμα διαμονής για λόγους οικογενειακής επανένωσης βάσει της Οδηγίας 2003/86/ΕΚ, ανακαθορίστηκε το ύψος του παραβόλου που κατατίθεται από πολίτες τρίτων χωρών για τη χορήγηση ή ανανέωση άδειας διαμονής σύμφωνα με το άρθρο 20 του ν. 4251/2014, ως οικονομικά ανεξάρτητα άτομα, όταν λαμβάνουν ή δικαιούνται σύνταξη από Ελληνικό Φορέα Κύριας Ασφάλισης, καθώς επίσης, για τη χορήγηση τριετούς αυτοτελούς άδειας διαμονής για τα τέκνα που ενηλικιώνονται και μέχρι τη συμπλήρωση του 21ου έτους της ηλικίας τους, στα εκατόν πενήντα (150) ευρώ. αυτοτελούς άδειας διαμονής για τα τέκνα που ενηλικιώνονται και μέχρι τη συμπλήρωση του 21ου έτους της ηλικίας τους, στα εκατόν πενήντα (150) ευρώ.
Επικύρωση συμβιβασμού από το δικαστήριο – κατάθεση προτάσεων
Το Μονομελές Πρωτοδικείο Λαμίας σε σχετική απόφασή του όπου οι διάδικοι είχαν προσκομίσει ιδιωτικό συμφωνητικό συμβιβαστικής επίλυσης των διαφορών τους χωρίς όμως να καταθέσουν προτάσεις, έκρινε ότι ‘σε όλες τις ειδικές διαδικασίες οι διάδικοι πρέπει να καταθέτουν το αργότερο κατά τη συζήτηση υποχρεωτικά προτάσεις, oι οποίες περιέχουν όλους τους ισχυρισμούς τους… Ισχυρισμοί προβληθέντες προφορικά χωρίς να περιλαμβάνονται στις έγγραφες προτάσεις τυγχάνουν απαράδεκτοι και δεν μπορούν να ληφθούν πλέον υπ’ όψιν’ και ότι ‘από τη μη κατάθεση έγγραφων προτάσεων εκ μέρους των διαδίκων, συνάγεται ότι η παράστασή τους ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου δεν είναι προσήκουσα και συνεπώς μη δικονομικώς έγκυρη, με αποτέλεσμα, ως εκ της ερημοδικίας και των δυο διαδίκων, η συζήτηση να πρέπει να κηρυχθεί ματαιωμένη…’.
Χωριστή φορολογική δήλωση συζύγων από το 2019/ δηλώσεις με σύμφωνο συμβίωσης
Με την ΠΟΛ 1241/2018 η ΑΑΔΕ ενημερώνει ότι από το 2019 κατέστη εφικτή η υποβολή χωριστών φορολογικών δηλώσεων των συζύγων: Το άρθρο 67 του ν. 4172/2013 όπως τροποποιήθηκε, ορίζει ότι ‘Η δήλωση δύναται να υποβάλλεται χωριστά, εφόσον ένας τουλάχιστον εκ των συζύγων το επιλέξει, με ανέκκλητη δήλωσή του για κάθε φορολογικό έτος, μέχρι την 28η Φεβρουαρίου του έτους υποβολής της δήλωσης. Η επιλογή αυτή είναι δεσμευτική ως προς το φορολογικό έτος που αφορά και για τον άλλο σύζυγο’, καθώς και ότι ‘Κοινή δήλωση δύνανται να υποβάλλουν και τα πρόσωπα που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης. Στην περίπτωση αυτή έχουν την ίδια φορολογική αντιμετώπιση με τους έγγαμους που υποβάλλουν κοινή δήλωση. Υπόχρεος της υποβολής φορολογικής δήλωσης είναι το μέρος του συμφώνου συμβίωσης, το οποίο δηλώνεται ως υπόχρεος και για τα εισοδήματα του άλλου μέρους’.