Άρθρα – Αποφάσεις

Με τη με αριθμό 8730/2018 απόφασή του, το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών, κάνοντας δεκτή σχετική ένσταση, απέρριψε το αίτημα του πατέρα περί διατροφής των δύο ανήλικων τέκνων που διαμένουν μαζί του από τη μητέρα, λόγω αοριστίας, καθώς δεν αναφέρονταν στην αίτησή του τα περιουσιακά στοιχεία της μητέρας, η έλλειψη εισοδημάτων των ανήλικων παιδιών και η αδυναμία τους να εργαστούν. Ταυτόχρονα, ως ένα ενδιαφέρον στοιχείο της απόφασης, διατάσσεται η περιορισμένη επικοινωνία του πατέρα με έτερο ανήλικο παιδί το οποίο διαμένει με τη μητέρα, και μάλιστα η διεξαγωγή αυτής χωρίς διανυκτέρευση και χωρίς την παρουσία τρίτων προσώπων.

Με την υπ’ αριθμόν 13357/2018 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, κρίθηκε, κατά τα ενδιαφέρονται σημεία της, για τον εναγόμενο πατέρα ότι ‘δεν αποδείχθηκε ότι έχει κάποιο μόνιμο και σταθερό εισόδημα. Μόνη η ύπαρξη μεγάλου κύκλου εργασιών των επιχειρήσεών του και η εισαγωγή κεφαλαίων από το εξωτερικό κατά τα παρελθόντα, προ της διάσπασης της έγγαμης συμβίωσης και της άσκησης της αγωγής, έτη, δεν αρκεί για να γίνει δεκτός ο ισχυρισμός ότι έχει ακόμα και σήμερα εισοδήματα που αποκρύβει, αφενός διότι είναι κοινώς γνωστό ότι σε επιχειρήσεις τέτοιου κύκλου εργασιών τα μεγάλα ποσά είναι απαραίτητα για τη λειτουργία τους, συνεπώς δεν αποταμιεύονται αλλά εύκολα δαπανώνται, αφετέρου διότι ο βίος που διάγει αυτή τη στιγμή δεν είναι πολυτελής, αλλά  όλως περιορισμένος, και δεν υποδηλώνει οικονομική άνεση, αντιθέτως έχει σημαντικές οφειλές προς εφορία και ασφαλιστικά ταμεία. Περαιτέρω, από τα γεγονότα ότι η πατρική του οικογένεια διέθετε οικονομική άνεση και ότι ο αδερφός του εξακολουθεί να διαθέτει τέτοια, δε μπορεί να συναχθεί ότι τη διαθέτει αντανακλαστικά και ο εναγόμενος’, ενώ για την ενάγουσα μητέρα, μεταξύ άλλων, ότι ‘επικουρείται οικονομικά από τη μητέρα της, η οποία κατοικεί μαζί της και λαμβάνει σύνταξη’, κάνοντας κατόπιν δεκτή την ένσταση συνεισφοράς του εναγόμενου. Σημαντικό στοιχείο της απόφασης είναι η αναγνώριση ότι ‘η έγγαμη συμβίωση των διαδίκων διασπάστηκε από λόγους που αφορούν στο πρόσωπο και των δύο, διότι αυτοί δεν κατόρθωσαν να προσαρμόσουν την οικογενειακή ζωή στα νέα οικονομικά δεδομένα και να διατηρήσουν την οικογενειακή γαλήνη και αρμονία. Σε κάθε περίπτωση, με βάση τις προαναφερόμενες οικονομικές δυνάμεις και των δύο συζύγων αποδεικνύεται ότι κατά το χρόνο διάσπασης της έγγαμης συμβίωσης, η ενάγουσα δεν ήταν οικονομικά ασθενέστερη από τον εναγόμενο, συνεπώς δε δικαιούται να αξιώσει διατροφής από αυτόν, ούτε ο τελευταίος να συνεισφέρει στη διατροφή της. Μετά ταύτα, το αίτημα να επιδικασθεί στην ενάγουσα διατροφή για τον εαυτό της, πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμο’.

Με την υπ’ αριθμόν 294/2018 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πειραιώς, απορρίφθηκε έφεση του πατέρα υποχρέου της διατροφής των ανηλίκων τέκνων του. Κρίθηκε, κατά τα ενδιαφέροντα σημεία της απόφασης, ότι ‘τα δηλωθέντα καθαρά κέρδη της επιχείρησης του εναγομένου κρίνεται ότι δεν ανταποκρίνονται στα πραγματικά καθόσον παρουσιάζουν μεγάλη απόκλιση από τα ακαθάριστα και ασφαλώς δεν αντέχει στη λογική ο εναγόμενος να αποκομίζει από επιχειρήσεις που απασχολούν …εργαζόμενους και παρουσιάζουν τα προαναφερθέντα ακαθάριστα έσοδα, μηνιαίως ποσά που υπολείπονται και του κατώτερου βασικού μηνιαίου μισθού’, σε συνδυασμό με το ότι ‘η ακρίβεια των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος που υποβλήθηκαν από τον εναγόμενο και ήδη εκκαλούντα υπόχρεο της διατροφής δεν έχει ελεγχθεί από την αρμόδια φορολογική αρχή (ΕΦΑΘ 735/2009, ΕΦΘΕΣ 1955/2007,ΕΦΘΕΣ 286/2001)’.

Η υπ’ αριθμόν 7667/2018 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (ασφαλιστικά μέτρα), εξετάζοντας αίτηση επιμέλειας εκ μέρους του πατέρα παιδιού γεννημένου εκτός γάμου και αναγνωρισμένου, έκρινε, κατά το ενδιαφέρον μέρος της, ότι το άρθρο 1515 ΑΚ “προκύπτει ότι η γονική μέριμνα ανηλίκου τέκνου που γεννήθηκε και παραμένει χωρίς γάμο των γονιών του, έχει δε αναγνωρισθεί εκουσίως από τον φυσικό του πατέρα…ασκείται αποκλειστικά από τη μητέρα, ενώ στον εξ αναγνωρίσεως πατέρα επιφυλάσσεται ένας ρόλος αναπληρωματικός, αλλά και η δυνατότητα, υπό προϋποθέσεις, να παραμερίσει δικαστικά το προνόμιο αυτό της μητέρας… Η αίτηση πρέπει να απορριφθεί ως μη νόμιμη, μη υπάρχοντος ασφαλιστέου ουσιαστικού δικαιώματος του αιτούντος… ο πατέρας αποκτά μεν αυτοδικαίως και γίνεται φορέας της γονικής μέριμνας του ανηλίκου και επομένως και της επιμέλειας, όχι όμως και της άσκησής τους…  Δεν αναφέρονται περιστατικά κακής άσκησης της επιμέλειας του προσώπου του ανηλίκου από την πλευρά της μητέρας…”

Νομική συνδρομή στα θύματα έμφυλης βίας – προβλέψεις και προβλήματα:

Έμφυλη βία

• Μεγέθη του φαινομένου
• Διάχυση στο σύνολο του κοινωνικού ιστού
• Δεκάδες θύματα απευθύνονται σε συμβουλευτικά κέντρα μηνιαίως: η κορυφή του παγόβουνου
• Εννοιολογική διεύρυνση με τη Σύμβαση της Κων/πολης

Γενικό σύστημα δωρεάν νομικής βοήθειας – διαδικασία και προβλήματα (Ν. 3226/2004):

• Αποκλείονται οι μη έχοντες/ έχουσες νόμιμη διαμονή – μεγάλο τμήμα του πληθυσμού που υφίσταται τη βία
• Η επιλογή γίνεται βάσει καταστάσεως που καταρτίζει ο οικείος Δικηγορικός Σύλλογος, συχνά χωρίς ειδικότερη εκπαίδευση
• Η νομική βοήθεια παρέχεται χωριστά για κάθε δίκη και κάθε βαθμό δικαιοδοσίας, έως την αναγκαστική εκτέλεση της απόφασης. Επομένως μπορεί να αναλάβουν την ίδια υπόθεση, τόσοι δικηγόροι όσοι και τα δικαστήρια
• Εξαιρετικά χαμηλές αμοιβές που αποτρέπουν πολλούς δικηγόρους

Αναγκαιότητα ειδικού παράλληλου συστήματος νομικής βοήθειας, όπως ουσιαστικά δημιουργείται με το Πρωτόκολλο Συνεργασίας

• Εμπιστοσυνη του θύματος ότι λαμβάνει εξειδικευμένη συνδρομή
• Ειδικές γνώσεις, όχι μόνο τεχνικές, σε σχέση με τον πληθυσμό (συχνά dropout, ευαλωτότητα πληθυσμού)
• Αναγκαιότητα γνώσης των δυσκολιών, όπως η έλλειψη εκπαίδευσης όλων των επαγγελματιών πρώτης γραμμής, για την αποτελεσματική αντιμετώπισή τους. Παραδείγματα διακρίσεων εις βάρος θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας.

Προβλήματα εφαρμογής

• Ανυπαρξία καταλόγου νομικής βοήθειας με δικηγόρους εξειδικευμένους σε ενδοοικογενειακή και εν γένει έμφυλη βία
• Στο σύνολο σχεδόν των δικηγορικών συλλόγων της επαρχίας, η λίστα είναι η κοινή του γενικού καταλόγου, με τα αναφερθέντα προβλήματα έλλειψης ειδίκευσης και αποτρεπτικών αμοιβών
• Δεν έχουν οργανωθεί σχεδόν καθόλου εκπαιδεύσεις δικηγόρων στην επαρχία
• Υπαρχουν Συμβουλευτικά Κέντρα χωρίς καν σταθερό συνεργάτη ως νομικό σύμβουλο
• Ιδίως για προσφυγικούς και μεταναστευτικούς πληθυσμούς, όπως και για θύματα trafficking, χρειάζονται ξεχωριστά, πολυθεματικά και εξειδικευμένα σεμινάρια υπό την αιγίδα της ΓΓΙΦ, τα οποία επίσης δε γίνονται
• Αμοιβές εξαιρετικά χαμηλές, τέτοιες που μόνο η προσωπική στράτευση των δικηγόρων εξασφαλίζει ικανοποιητικά αποτελέσματα: εσφαλμένη προσέγγιση  
• Μόνο στον πρώτο βαθμό δικαιοδοσίας εξασφαλίζεται δικηγόρος διορισμένος από το ΚΕΘΙ, γεγονός που εκθέτει πιθανόν σε περισσότερους κινδύνους την επιζήσασα ενδοοικογενειακής ή άλλης μορφής έμφυλης βίας
• Παρατηρείται ενίοτε ότι η διαδικασία διορισμού συνηγόρου είναι χρονοβόρα, με αποτέλεσμα την εξάντληση ακόμα και αποφασισμένων θυμάτων
• Χρηματοδότηση των Σ.Κ. με δόσεις, συγκεκριμένοι πόροι και για συγκεκριμένο διάστημα, που κλονίζει τις επιζήσασες αν δεν ξέρουν ότι θα έχουν ένα δικηγόρο μέχρι πέρατος της διαδικασίας
• Όχι υποχρεωτική εκπαίδευση των δικηγόρων στα Πρωτόκολλα Συνεργασίας, με εξαίρεση το Δικηγορικό Σύλλογο Λάρισας

Προτάσεις

• Τα ίδια τα ΣΚ στους εκάστοτε δήμους και χωρίς άλλη διαμεσολάβηση να έχουν δικηγόρους εξωτερικούς συνεργάτες ή μη, με δικαίωμα δικαστικής εκπροσώπησης και φυσικά το σχετικό κονδύλι από τον κρατικό προυπολογισμό κάθε χρόνο
• Εποπτεία των υποθέσεων
• Από το γενικό κατάλογο της νομικής βοήθειας να συμμετέχουν μόνο όσοι εκπαιδευθούν επι τούτου
• Αναβάθμιση της συνεργασίας με τους δικηγορικούς συλλόγους της χώρας (σεμινάρια από το ΚΕΘΙ)

Συμπερασματικά

• Δυστυχώς υπάρχουν επαγγελματίες πρώτης γραμμής ανεκπαίδευτοι τόσα χρόνια μετά το νόμο και χωρίς εποπτεία και διαπίστωση/ εξασφάλιση επάρκειας
• Απαιτείται συστηματική δουλειά στο επίπεδο της ισότητας και της σεξουαλικής αγωγής. Οι βαθύτερες εγγραφές και νοηματοδοτήσεις για τον ανδρισμό, τη θηλυκότητα, τους έμφυλους ρόλους, επηρεάζουν ακόμα και τους δικηγόρους και τους δικαστές, κανείς δεν είναι απρόσβλητος στα στερεότυπα
• Κοινωνικό φαινόμενο με πολλαπλά αίτια, το οποίο πλήττει όλα τα κοινωνικά και οικονομικά στρώματα και επομένως η αντιμετώπισή του δεν μπορεί παρά να είναι πολυεπίπεδη: αφορά εν γένει την ανισότητα
• Ως κοινωνική παθογένεια, ως ακραίας μορφής αντικοινωνική συμπεριφορά δε μπορεί να αντιμετωπιστεί παρά μόνο σε συνδυασμό με την ευαισθητοποίηση και την επιμόρφωση του κοινωνικού συνόλου

Περισσότερα για τη Διημερίδα εδώ

Με την από 08/03/2018 απόφασή του το Μεικτό Ορκωτό Εφετείο Αθηνών, απορρίποντας συνεχόμενα αιτήματα αναβολών και διακοπών της συζήτησης εκ μέρους του κατηγορούμενου, προχώρησε στην εκδίκαση της υπόθεσης και επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση, κάνοντας χρήση των νέων διατάξεων της ποινικής δικονομίας, καθώς ο κατηγορούμενος δεν εμφανίστηκε στη δεύτερη δικάσιμο, ούτε εκπροσωπήθηκε. Στον πρώτο βαθμό, είχε καταδικαστεί ο κατηγορούμενος για βιασμό κατά συρροή και κατά εξακολούθηση εναντίον δύο ιδιαίτερα νεαρών γυναικών σε 27 χρόνια κάθειρξη. Η ποινή του παρέμεινε η ίδια. Από το σύνολο της δικογραφίας και του αποδεικτικού υλικού που εισφέρθηκε, προέκυψε ένας παρόμοιος τρόπος δράσης του κατηγορούμενου και προσέγγισης των θυμάτων του, μία επιλογή θυμάτων ιδιαίτερα νεαρής ηλικίας και συγκεκριμένης σωματικής διάπλασης, καθώς και μία υπερασπιστική γραμμή περί συναινετικής επαφής και αναληθούς καταγγελίας με οικονομικά κίνητρα.

Περισσότερα από εκτενές ρεπορτάζ εδώ και εδώ, όπου δηλώνει η Στεντούμη Ιωάννα, μεταξύ άλλων, ότι ‘Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει νομολογήσει ότι για αδικήματα που το θύμα θα υποστεί φθορά αν είναι ο δράστης μπροστά, υπάρχουν άλλες λύσεις για να γίνει η κατάθεση, όπως η χρήση οπτικοακουστικών μέσων. Χρειάζεται η τροποποίηση του άρθρου 226Β του Ποινικού Κώδικα, ώστε να υπάρχει αυτή η δυνατότητα ανεξάρτητα από την ηλικία των θυμάτων… Πάντα, όμως, υπάρχει κίνδυνος αν ζορίσεις πολύ το θύμα να καταρρεύσει και να μην τα πει. Πάλι υπάρχει νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ότι σε σεξουαλικά εγκλήματα το θύμα δικαιούται να μην απαντήσει σε ερωτήσεις συναισθηματικά επαχθείς, αλλά αν ζητήσεις κάτι τέτοιο σε ελληνικό δικαστήριο θεωρείται πλήγμα στην αξιοπιστία σου. Τελικά καταδικάστηκε ο δράστης, αλλά αυτές είναι εξαιρετικά κακές πρακτικές’.

Στο δεύτερο βαθμό, το δικαστήριο που έκρινε την υπόθεση της ανθρωποκτονίας στην Κόρινθο από την 22 ετών τότε Π.Α., με την από 27/06/2018 απόφασή του, αναγνώρισε την ελαφρυντική περίσταση της τέλεσης της πράξης χωρίς ταπεινά κίνητρα και μείωσε κατά 5 ακόμα χρόνια την ποινή της. Ταυτόχρονα, χαρακτήρισε την πράξη ως ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο, ενώ αντίθετα στον πρώτο βαθμό είχε καταδικαστεί για ανθρωποκτονία με πρόθεση. Σημαντικό είναι το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, το δικαστήριο, αλλά και η ίδια η εκτενής εισαγγελική πρόταση, φάνηκε ότι κατανόησαν πλήρως την κατάσταση της κοπέλας, οι ειδικότερες περιστάσεις ζωής της οποίας, αλλά και οι συνθήκες της συγκεκριμένης νύχτας που μεσολάβησαν τα γεγονότα, εισφέρθηκαν με πληρότητα στη δικογραφία και αξιολογήθηκαν. Σύνολο ποινής ανακοινώθηκαν τα 10 χρόνια, καθώς επίσης συνεκτιμήθηκε ότι ο απολιπόμενος χρόνος έκτισης ποινής θα είναι σύντομος, λόγω εργασίας της κοπέλας εντός του σωφρονιστικού καταστήματος αλλά και των ευεργετικών διατάξεων έκτισης ποινής.

Περισσότερα για τη σημαντική αυτή υπόθεση, έχουν εισφερθεί από αναλυτικά δημοσιογραφικά ρεπορτάζ εδώ, εδώ και εδώ.