Η νομοθετική αλλαγή του άρθρου 336 ΠΚ για τον ορισμό του βιασμού

Η πρόταση τον Ιούλιο του 2019 περί νομοθετικής αλλαγής του άρθρου 336 ΠΚ, από έναν ορισμό που περιλάμβανε την άσκηση σωματικής βίας ή την απειλή σπουδαίου και άμεσου κίνδυνου, σε έναν ορισμό με τον οποίο θα περιοριζόταν σοβαρά η έννοια της απειλής, καθώς απειλή πλέον θα θεωρείτο μόνο ο σπουδαίος και άμεσος κίνδυνος για τη ζωή ή τη σωματική ακεραιότητα, εξαιρούσε περιπτώσεις απειλής, πολλές εκ των οποίων αντιστοιχούν σε σύγχρονες μορφές τέλεσης του αδικήματος, όπως η απειλή δημοσιοποίησης ερωτικών ή άλλου είδους βίντεο στο διαδίκτυο, οι οποίες ήδη σπανιότατα γίνονταν δεκτές από τα δικαστήρια, ή η απειλή απόλυσης από τον εργοδότη ή οικονομικού αποκλεισμού από το σύζυγο (να σημειωθεί ότι ο βιασμός εντός γάμου τιμωρείται από το 2006), καθώς και περιπτώσεις όπου το θύμα απλά πάγωσε – περιπτώσεις που βάσει ερευνών αποτελούν την τεράστια πλειοψηφία των περιπτώσεων.

Ο τρόπος που ο θύτης μπορεί να επιβληθεί πάνω στο θύμα, μπορεί να περιλαμβάνει ένα σύνολο πιέσεων και απειλών, πέραν της σωματικής βίας, που είναι αδύνατο να καταγραφούν περιπτωσιολογικά και δε θα ήταν και ορθό από πλευράς ποινικού δικαίου. Η ορθή απάντηση μπορεί να είναι μόνο ο ορισμός του βιασμού με βάση την ύπαρξη ή μη συναίνεσης, η οποία σε κάθε περίπτωση πρέπει να αξιολογείται λαμβάνοντας υπόψη όλες τις πιθανές συμπεριφορικές αντιδράσεις στη σεξουαλική βία, ιδίως το πάγωμα του θύματος – αντίδραση της ακινησίας που έχει αναπτυχθεί κυρίως ως έσχατη στρατηγική επιβίωσης και είναι συνηθέστερη από την αντίσταση ή τη φυγή. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει νομολογήσει άλλωστε ότι εντάσσεται στις θετικές υποχρεώσεις των Κρατών Μελών η ποινικοποίηση και αποτελεσματική δίωξη οποιασδήποτε μη συναινετικής σεξουαλικής πράξης, συμπεριλαμβανομένης εκείνης όπου υπάρχει απουσία σωματικής αντίστασης από το θύμα.

Η ανυπαρξία ενός τέτοιου ορισμού καθιστούσε ακόμα πιο δύσκολη τη θέση των θυμάτων, τα οποία, παρά την ενσωμάτωση της Οδηγίας για τα θύματα ήδη από το 2017, ήδη από την προδικασία δεν έχουν καμία συνδρομή – καταθέτουν χωρίς νομική βοήθεια, χωρίς ψυχολογική υποστήριξη, χωρίς ύπαρξη διερμηνείας, χωρίς επαρκείς ιατροδικαστικές υπηρεσίες. Στη συνέχεια καταθέτουν ενώπιον του δράστη – ενώ υπάρχει σχετική νομολογία του ΕΔΔΑ για κατάθεση σε σεξουαλικά αδικήματα χωρίς την παρουσία του κατηγορούμενου, όπως η χρήση οπτικοακουστικών μέσων και/ ή παρουσία του συνηγόρου του – με προφανή συναισθηματική δυσκολία και δευτερογενώς θυματοποιούμενα. Ήταν αναγκαία επομένως και τροποποίηση του άρθρου 226Β του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, ώστε να υπάρχει αυτή η δυνατότητα ανεξάρτητα από την ηλικία των θυμάτων, έχοντας εξασφαλίσει με τα κατάλληλα μέσα και τα δικαιώματα του κατηγορούμενου.

Ως απόρροια της έλλειψης ενός ορισμού επί τη βάση της συναίνεσης αλλά και της παραβίασης των δικαιωμάτων των θυμάτων ήδη από την προδικασία, οι αθωωτικές αποφάσεις – συχνά υποστηριζόμενες και από τμήματα της ποινικής θεωρίας – βασίζονταν στην έλλειψη αντίστασης, στο ανέφικτο ή μη αυτής, στη σοβαρότητα της απειλής, ενώ ακόμα και η ακινησία του θύματος σε συνάρτηση με το απλανές βλέμμα του, έχει κριθεί ως συναίνεση. Η ενσωμάτωση της έννοιας της συναίνεσης υπήρξε πολύ σοβαρό βήμα, ωστόσο χρειάζεται η σφυρηλάτηση της έννοιας από τα δικαστήρια και η διαμόρφωσή της νομολογιακά, ενώ θα  έπρεπε να ενσωματωθούν οι σχετικοί ορισμοί της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης και το Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.

Παρεμβάσεις στα εξής links: efsyn.gr

https://www.news247.gr/koinonia/yvris-gia-ta-thymata-viasmoy-protasi-gia-apaleipsi-toy-oroy-choris-synainesi-ston-neo-poiniko-kodika.9258198.html

eleftherostypos.gr

newpost.gr

avgi.gr 

liberal.gr

left.gr

Το αλφαβητάρι του κρατούμενου

Το Αλφαβητάρι του Κρατούμενου

Έναν οδηγό ενημέρωσης των κρατουμένων, πάνω στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, με τίτλο «ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΑΡΙ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ», εξέδωσε η Γενική Γραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Το έντυπο αυτό εκδίδεται για πρώτη φορά στην ιστορία των ελληνικών σωφρονιστικών θεσμών και θα διανέμεται σ’ όλους τους «νεοεισερχόμενους» κρατουμένους.

Με την έκδοση αυτή η χώρα μας ανταποκρίνεται στην διεθνή υποχρέωση που προκύπτει από τους «Ελάχιστους Βασικούς Κανόνες για τη Μεταχείριση των Κρατουμένων» των Ηνωμένων Εθνών (Κανόνες του Μαντέλα) του 2015 (άρθρο 54), και τους «Ευρωπαϊκούς Σωφρονιστικούς Κανόνες» του Συμβουλίου της Ευρώπης του 2006 (άρθρο 30) αλλά προβλέπει και ο Σωφρονιστικός μας Κώδικας (άρθρο 24 παρ. 2).

Ο οδηγός έχει σκοπό να ενημερώνει με τρόπο κατανοητό τον/την κρατούμενο/η για τους κανόνες ασφαλούς συμβίωσης καθώς και όσα δικαιούται και όσα υποχρεούται μέσα στη φυλακή. Έχει τη μορφή αλφαβηταρίου για να είναι εύκολος στη  χρήση του ενώ έχει γραφεί με γλώσσα, κατά το δυνατόν, απλή. Θα ακολουθήσει η μετάφραση σε γλώσσες που κατανοούν οι αλλοδαποί κρατούμενοι των φυλακών και η επανέκδοσή του.

Οι πληροφορίες που περιέχονται αφορούν, ενδεικτικά, το δικαίωμα άδειας, την εκπαίδευση, τα αντικείμενα που επιτρέπονται ή απαγορεύονται στη φυλακή, την υφ’ όρον απόλυση, το «βραχιολάκι», την κατ’ οίκον έκτιση της ποινής, τη θεραπεία (απεξάρτηση), τα «μεροκάματα», τα επισκεπτήρια, τα πειθαρχικά παραπτώματα και τις ποινές τους, το ωρολόγιο πρόγραμμα της φυλακής αλλά και τις βασικές υποχρεώσεις του κρατουμένου.

Για το «ΑΛΦΑΒΗΤΑΡΙ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ» δούλεψαν στελέχη του Υπουργείου Δικαιοσύνης ενώ την εικαστική επιμέλεια και την έκδοση σε 6.000 αντίτυπα ανέλαβε το Εθνικό Τυπογραφείο. Έτσι αφενός δεν απαιτήθηκαν πρόσθετες δαπάνες, αφετέρου αξιοποιήθηκαν ικανά στελέχη της σωφρονιστικής διοίκησης με γνώση και εμπειρία.

Το έντυπο εμπλουτίζεται με σχέδια και πίνακες που παραχώρησαν κρατούμενοι που φοίτησαν στο Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας «Γεώργιος Ζουγανέλης» και το Ι.Ε.Κ. Κορυδαλλού.

Ολόκληρο το Αλφαβητάρι είναι διαθέσιμο εδώ:

http://www.ministryofjustice.gr/site/Portals/0/uploaded_files/uploaded_17/AlfavitariKratoumenou.pdf