Τροποποίηση δικαστικά του ισχύοντος ιδιωτικού συμφωνητικού διατροφής και επικοινωνίας τέκνου

Σε μία από τις πρώτες αποφάσεις του 2021, το Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιά (τμήμα ασφαλιστικών μέτρων), κρίνοντας αίτημα μητέρας να τροποποιηθεί με δικαστική απόφαση το ύψος της διατροφής των ανήλικων τέκνων της και η επικοινωνία αυτών με τον πατέρα – ζητήματα που προηγουμένως είχαν ρυθμιστεί με ιδιωτικό συμφωνητικό στα πλαίσια συναινετικού διαζυγίου το οποίο ήταν ακόμα σε χρονική ισχύ – σημειώνει ότι η σύμβαση  που ρυθμίζει τη διατροφή στα πλαίσια του συναινετικού διαζυγίου, δεν έχει χαρακτήρα παραίτησης από τη διατροφή για το μέλλον και ούτε μεταβάλλει την υποχρέωση διατροφής σε ενοχική υποχρέωση από σύμβαση. Επομένως μπορεί να τροποποιηθεί και να καταργηθεί με νεότερη συμφωνία των συμβαλλομένων ή να μεταρρυθμιστεί από το δικαστήριο, αν μεταβλήθηκαν ουσιωδώς οι όροι της διατροφής (ΑΠ 402/2020). Επομένως, αν μετά την υπογραφή μίας τέτοιας συμφωνίας, μεταβληθούν ουσιωδώς οι όροι της διατροφής, είτε με τη μείωση των εισοδημάτων του υποχρέου είτε με την αύξηση των αναγκών του δικαιούχου, η περί διατροφής απαίτηση που ανάγεται στο μέλλον, μεταβάλλεται και αυτή ώστε να τελεί σε αρμονία με την ουσιώδη μεταβολή των συνθηκών διατροφής. Μάλιστα η δυνατότητα τέτοια μεταρρύθμισης, όπως πάγια δέχεται η νομολογία και η θεωρία, στηρίζεται στην ανάλογη εφαρμογή της ΑΚ 1494. Αντίστοιχα ισχύουν και σε περίπτωση μεταβολής των συνθηκών αναφορικά με την επικοινωνία που επίσης ρυθμίστηκε στα πλαίσια του συναινετικού διαζυγίου με την υπογραφή του σχετικού συμφωνητικού. Ειδικότερα, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1536 ΑΚ, αν από τότε που εκδόθηκε η δικαστική απόφαση σχετικά με τη γονική μέριμνα αλλά και την επικοινωνία του ανήλικου τέκνου, μεταβλήθηκαν οι συνθήκες, το δικαστήριο οφείλει να προσαρμόσει την απόφασή του στις νέες συνθήκες, με την ανάκληση ή μεταρρύθμισή της, σύμφωνα με το συμφέρον του τέκνου. Απέρριψε στη συνέχεια την ένσταση του καθού, ότι η μητέρα δε νομιμοποιείται στην υπό κρίση αίτηση, η οποία ασκήθηκε από αυτήν όχι ατομικά, αλλά μόνο ως εκπροσώπου των ανηλίκων, κάνοντας δεκτό ότι εφόσον η αίτηση αφορά μεταρρύθμιση της ήδη καθορισθεισας επικοινωνίας λόγω μεταβολής των συνθηκών, η μητέρα νομιμοποιείται ενεργητικά στην υπό κρίση αίτηση. Κατόπιν τούτου, κάνοντας δεκτό το σχετικό αίτημα της αιτούσας, αύξησε σημαντικά το ύψος της διατροφής, εκτιμώντας μάλιστα ότι παρά το γεγονός της μη συμμετοχής των ανήλικων σε εξωσχολικές δραστηριότητες λόγω του ισχύοντος γενικού απαγορευτικού (‘lock down’), η εξοικονόμηση των σχετικών δαπανών, ισοσταθμίζεται από το επιπλέον ποσό που απαιτείται για την φύλαξη των τέκνων σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας και λογικής, καθώς για τους ίδιους λόγους τα σχολεία δε λειτουργούν και επομένως η φύλαξη των ανήλικων απαιτεί κατά πιθανολόγηση αρκετά σημαντικότερες δαπάνες. Τέλος, κάνοντας επίσης δεκτό το σχετικό αίτημα της μητέρας, τροποποίησε την επικοινωνία όσον αφορά τις θερινές διακοπές, ούτως ώστε να είναι ρυθμισμένη με τρόπο ορισμένο και να εξασφαλίζει σταθερότητα και στα ανήλικα τέκνα και στους διαδίκους.

Απόφαση σε αίτημα από κοινού άσκησης επιμέλειας ανηλίκου τέκνου

Με απόφαση του το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών (τμήμα ασφαλιστικών μέτρων) έκρινε, σε σχέση με αίτημα του πατέρα να λάβει την από κοινού άσκηση της επιμέλειας του ανήλικου τέκνου του, βρεφικής ηλικίας, τα εξής: ‘Λαμβανομένης υπόψη της ηλικίας του ανήλικου τέκνου, καθώς και τις σχέσεις των διαδίκων, στις οποίες συνεχίζουν να υπάρχουν εντάσεις και έλλειψη συνεννόησης, το αληθινό συμφέρον του ανήλικου επιβάλλει να ανατεθεί η άσκηση της επιμέλειας του προσώπου του προσωρινά αποκλειστικά στην μητέρα του’. Το δικαστήριο όμως ‘με βάση τα διδάγματα της ανθρώπινης πείρας και της κοινής λογικής’, έκρινε ότι το συμφέρον του ανήλικου τέκνου των διαδίκων, ‘λαμβανομένης υπόψη της ηλικίας του, είναι να λαμβάνει χώρα όσο το δυνατόν μεγαλύτερη επικοινωνία με τον πατέρα του κατά τακτά χρονικά διαστήματα, ώστε να ενισχύεται ο ψυχικός δεσμός μεταξύ τους και να αποφευχθεί η μεταξύ τους αποξένωση. Το άκρως προσωπικό αυτό δικαίωμα του αιτούντος απορρέει από το φυσικό δεσμό του αίματος και του αισθήματος στοργής προς το τέκνο του, συντελεί δε, στην ανάπτυξη του ψυχικού του κόσμου και στην εν γένει προσωπικότητα του’. Με βάση αυτά, όρισε το δικαίωμα επικοινωνίας του πατέρα, μέχρι τη συμπλήρωση του τρίτου έτους του ανήλικου, δύο απογεύματα την εβδομάδα επί τεσσερισήμισι ώρες το κάθε απόγευμα και εναλλάξ δύο Σαββατοκύριακα το μήνα χωρίς διανυκτέρευση, και με τη συμπλήρωση των 3 ετών του τέκνου, τρία  απογεύματα την εβδομάδα επί πέντε ώρες το κάθε απόγευμα, και εναλλάξ δύο Σαββατοκύριακα το μήνα με διανυκτέρευση. Ταυτόχρονα προβλέπεται αντικατάσταση των ημερών επικοινωνίας αν για λόγους ανωτέρας βίας ή για σπουδαίο λόγο, αυτές δε μπορέσουν να πραγματοποιηθούν, καθώς και ελεύθερη τηλεφωνική επικοινωνία.

Πρωτοδικείο Αθηνών – επιμέλεια εκτός γάμου τέκνου

Η υπ’ αριθμόν 7667/2018 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (ασφαλιστικά μέτρα), εξετάζοντας αίτηση επιμέλειας εκ μέρους του πατέρα παιδιού γεννημένου εκτός γάμου και αναγνωρισμένου, έκρινε, κατά το ενδιαφέρον μέρος της, ότι το άρθρο 1515 ΑΚ “προκύπτει ότι η γονική μέριμνα ανηλίκου τέκνου που γεννήθηκε και παραμένει χωρίς γάμο των γονιών του, έχει δε αναγνωρισθεί εκουσίως από τον φυσικό του πατέρα…ασκείται αποκλειστικά από τη μητέρα, ενώ στον εξ αναγνωρίσεως πατέρα επιφυλάσσεται ένας ρόλος αναπληρωματικός, αλλά και η δυνατότητα, υπό προϋποθέσεις, να παραμερίσει δικαστικά το προνόμιο αυτό της μητέρας… Η αίτηση πρέπει να απορριφθεί ως μη νόμιμη, μη υπάρχοντος ασφαλιστέου ουσιαστικού δικαιώματος του αιτούντος… ο πατέρας αποκτά μεν αυτοδικαίως και γίνεται φορέας της γονικής μέριμνας του ανηλίκου και επομένως και της επιμέλειας, όχι όμως και της άσκησής τους…  Δεν αναφέρονται περιστατικά κακής άσκησης της επιμέλειας του προσώπου του ανηλίκου από την πλευρά της μητέρας…”